IZRAZ obeležio godišnjicu rođenja Aleksandra Sandića i podsetio na ruševine njegove kuće
Zrenjaninska inicijativa IZRAZ je saopštila da se 14. maja priseća pedagoga, novinara, prevodioca, istoričara, književnika, publiciste Aleksandra Sandića, koji je rođen na današnji dan 1836. godine u Velikom Bečkereku.
Podeli vest:
U okviru akcije obeležavanja važnih jubileja za gradsku istoriju, predstavnici IZRAZ-a danas su položili venac na spomen-bistu Aleksandra Sandića u Aleji velikana u Karađorđevom parku.
Usledilo je zajedničko fotografisanje ispred spomen-biste, ali i ispred obližnjih ostataka Sandićeve kuće.
Pored podsećanja na velikana srpske kulture iz druge polovine 19. i s početka 20. veka, IZRAZ je ovim gestom želeo da skrene pažnju na činjenicu da je prošlo već sedam godina otkako se urušila Sandićeva rodna kuća nakon višedecenijskog propadanja i nemara, uprkos tome što se nalazila pod zaštitom države i starateljstvom lokalne samouprave.
„Ona je postala paradigma nebrige i maćehinskog odnosa Grada Zrenjanina prema sopstvenom graditeljskom i kulturno-istorijskom nasleđu, a njen primer sledili su ili slede i dalje Filkovićeva kuća, Pinova vila, Robna kuća ‘Beograd’, Dom vojske, kao i drugi značajni objekti zrenjaninske graditeljske i kulturno-istorijske baštine“, navela je Sekcija za kulturu IZRAZ-a.
Aleksandar Sandić se rodio u Velikom Bečkereku 14. maja 1836. godine. Osnovno i srednje obrazovanje je sticao u rodnom gradu i Temišvaru, nakon čega je kao stipendista Matice srpske i zadužbine svog sugrađanina Nestora Dimitrijevića studirao pravne nauke i slovensku filologiju u Beču.
U austrijskoj prestonici je od 1862. do 1866. godine uređivao novinski list sveslovenske orijentacije „Istok i Zapad“ (nem. Ost und West), sarađujući uporedo i u listu „Svetovid“ i delujući kao sekretar i bliski saradnik Vuka Karadžića. Na sahrani velikog reformatora srpskog jezika i pravopisa u Beču 1864. godine Sandić je održao posmrtno slovo.
Uporedo se bavio i publicistikom i prevodilačkim radom, pa je tako 1862. preveo delo Feliksa Kanica „Vizantijski spomenici po Srbiji“, a kada je 1866. prešao u Novi Sad, sastavio je prvi udžbenik antičke istorije na srpskom jeziku pod nazivom „Istorija sveta“.
U Novom Sadu je Sandić dobio mesto nastavnika u tamošnjoj gimnaziji, na kojoj je tokom naredne tri decenije predavao engleski i srpski jezik (ovaj poslednji po Vukovim pravilima). Sarađivao je sa Maticom srpskom, objavljivao radove iz oblasti istorije u više časopisa (Letopis Matice srpske, Beseda), pokrenuo nekoliko periodičnih publikacija – kalendara i aktivno se bavio prikupljanjem arhivske građe i izvora za istoriju srpskog naroda.
Revnosno je učestvovao i u političkom životu svog doba, kao bliski saradnik Svetozara Miletića, jedan od osnivača Srpske narodne slobodoumne stranke, poslanik narodno-crkvenih sabora u Sremskim Karlovcima i učesnik svih važnijih političkih skupova onog vremena.
Preminuo je 15. aprila 1908. i sahranjen je na Almaškom groblju u Novom Sadu. U rodnom gradu mu je 11. februara 1971. godine otkrivena spomen-bista u Aleji velikana u Karađorđevom parku, urađena prema zamislima akademskog vajara Stevana Dukića. Kuća u kojoj se rodio, jedinstven primer panonske arhitekture s kraja 18. veka, proglašena je za kulturno dobro 1967. godine. Nakon višedecenijskog postepenog propadanja, urušila se u potpunosti 2019.
„Ako već nismo u stanju da sačuvamo kuću, potrudimo se barem da sačuvamo sećanje na Aleksandra Sandića“, poručuje IZRAZ.
Podeli vest:
