Svetinja stara 800 godina: Otvorena izložba posvećena manastiru Bazjaš
U Velikom salonu Kulturnog centa Zrenjanina otvorena je izložba fotografija „Osam vekova manastira Bazjaš“ autora Milorada Savića iz Zrenjanina, novinara u penziji, koji dugi niz godina istražuje i piše o srpskom duhovnom i materijalnom nasleđu u Rumuniji i povezanosti dva susedna naroda.
Podeli vest:
Na otvaranju izložbe su, pored autora, o značaju velikog jubileja i dubokim vezama dva prijateljska naroda, govorili i direktor Zavoda za kulturu vojvođanskih Rumuna Todor Ursu i odgovorni urednik pratećeg kataloga izložbe Niku Čobanu. Voditelj ovog srpsko-rumunskog susreta bio je glumac Milan Kočalović.
Izložba je posvećena pravoslavnom manastiru Bazjaš, sakralnom objektu podignutom u Banatu pre osam vekova, na početku Đerdapske klisure, na prostoru nekadašnje Ugarske, a današnje Republike Rumunije.
Autor Milorad Savić pojasnio je da je reč o premijernom prikazivanju izložbe o svetosavskoj zadužbini, koja svedoči o veoma značajnoj svetinji za Srpsku pravoslavnu crkvu i za nacionalnu, kulturnu i emotivnu istoriju srpskog naroda, kao i o viševekovnoj povezanosti dva prijateljska pravoslavna naroda, srpskog i rumunskog.
Savić se osvrnuo i na važne istorijske događaje, poput podele Banata na srpski i rumunski deo, srpske svetinje na teritoriji Rumunije, kao i na Dositeja Obradovića. Podsetio je i na ulogu istoričarke umetnosti Vukosave Vukice Popović iz Zrenjanina, koja je u tri navrata boravila na stručnom usavršavanju u Rumuniji, gde je istraživala srpsko spomeničko nasleđe. O tome je napisala knjigu „Srpski spomenici u Rumuniji“.
– Dozvolite mi da se osvrnem na naš, zrenjaninski odnos prema Temišvaru i prema svetinjama koje se sada nalaze s one strane granice. Vukica Popović je poznata po mnogo čemu, a najviše po tome što je u Ovsenici, iz crkve koja više ne postoji, spasila četrdesetak ikona. Prilikom svog prvog boravka u Rumuniji, kao stipendista Vlade Rumunije, došla je u Ovsenicu i videla trošnu crkvu brvnaru, iz koje je uzela ikone. Samo nekoliko dana posle toga buldožer je srušio tu crkvu, taj spomenik kulture. Vukica Popović je ta koja je spasila ikone i odnela ih u Vladičanski dvor u Temišvaru, gde one danas predstavljaju pravu retkost. Bile su izložene u Beogradu i Novom Sadu, ali nažalost nisu bile deo izložbe „Naša Vukica“, koja je 2019. godine priređena u Zrenjaninu. Te ikone će jednog dana biti izložene, to je moja želja posle ove izložbe o manastiru Bazjaš, da joj se na taj način odužimo – rekao je Savić.
Izložbu prati dvojezični katalog „Manastir Bazjaš 1225 – 2025“. Osim fotografija nemanjićkog manastira, izložba prikazuje i ostala četiri srpska manastira u Rumuniji, fotografije Srpske pravoslavne crkve i Vladičanskog dvora u Temišvaru, kao i drugih pravoslavnih svetinja, pre svega iz naselja u neposrednoj blizini Bazjaša.
Nastanak manastira Bazjaš, po predanju, vezuje se za Svetog Savu.
„Diplomatsko angažovanje Svetog Save pomoglo je podizanje srpskih pravoslavnih manastira na jugu Ugarske. Tako su, oko 1225. godine, uz njegovu pomoć, podignuta četiri manastira severno od Dunava među kojima je i Bazjaš. Podignut je na Dunavu, na rumunskoj strani Đerdapske klisure. Posvećen je Vaznesenju Gospodnjem. Po narodnom predanju, osnovao ga je 1225. godine Arsenije Bogdanović, monah manastira Hilandara, a po nalogu Svetog Save. Po drugoj legendi, manastir je osnovao Sveti Sava 1225. godine, a zahvaljujući njemu manastir je dobio ime Bazjaš. Manastir je nekada bio metoh Pećke partrijaršije“, navedeno je, između ostalog, u pratećem katalogu izložbe.
PROČITAJTE JOŠ: Crkvama i verskim zajednicama na raspolaganju 4,8 miliona dinara iz gradskog budžeta
Postoje i druga mišljenja istraživača i istoričara o nastanku manastira, među kojima je i ono da su Bazjaš u Banatu podigli Sinajci krajem 15. veka.
Izložba je u Velikom salonu Kulturnog centra otvorena do 23. juna, svakog dana od 8 do 20 časova.
Podeli vest:
